**Kính gửi: BAN CHÍNH SÁCH, CHIẾN LƯỢC TRUNG ƯƠNG**

**V/v: Kiến nghị nghiên cứu xây dựng "Chiến lược quốc gia phát triển Thiết chế Văn hóa - Kinh tế Hậu sự Việt Nam đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2060" theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW**

Kính thưa Quý Ban,

Trong quá trình nghiên cứu các xu hướng phát triển của Việt Nam và thế giới trong bối cảnh chuyển đổi số, già hóa dân số, phát triển kinh tế xanh và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, tôi nhận thấy lĩnh vực hậu sự đang trở thành một vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển lâu dài của quốc gia. Tuy nhiên, đến nay lĩnh vực này vẫn chủ yếu được tiếp cận dưới góc độ quản lý hành chính hoặc cung cấp dịch vụ, trong khi chưa được nhìn nhận như một cấu phần của chiến lược phát triển con người, phát triển văn hóa và đổi mới mô hình tăng trưởng.

Với tinh thần đó, tôi trân trọng kiến nghị Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương xem xét đưa nội dung nghiên cứu **Chiến lược quốc gia phát triển Thiết chế Văn hóa - Kinh tế Hậu sự Việt Nam đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2060** vào chương trình nghiên cứu các định hướng phát triển dài hạn của đất nước.

Tôi cho rằng, sự cần thiết của chiến lược này xuất phát từ những biến đổi mang tính cấu trúc đang diễn ra đồng thời.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh, kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về hạ tầng và dịch vụ hậu sự. Quá trình đô thị hóa làm gia tăng áp lực lên quỹ đất và đòi hỏi những mô hình sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn. Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi phương thức quản trị, tạo ra yêu cầu mới đối với việc xây dựng hạ tầng dữ liệu, hạ tầng văn hóa và các thiết chế xã hội. Đồng thời, yêu cầu phát triển con người, gìn giữ bản sắc văn hóa và phát triển bền vững ngày càng được xác định là những trụ cột của chiến lược phát triển quốc gia.

Nhìn trong tổng thể đó, hậu sự không còn chỉ là vấn đề của người đã khuất. Đây là vấn đề của quy hoạch quốc gia, của sử dụng tài nguyên, của bảo vệ môi trường, của văn hóa, của khoa học - công nghệ, của chuyển đổi số và của chất lượng phát triển con người.

Đặc biệt, tôi nhận thấy đề xuất này có sự tương thích với tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW. Nghị quyết 57 không chỉ đặt mục tiêu thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, mà còn hướng tới việc đổi mới mô hình phát triển và nâng cao năng lực quản trị quốc gia. Theo tinh thần đó, khoa học và công nghệ cần được ứng dụng để giải quyết các vấn đề phát triển dài hạn, tạo ra các thiết chế mới và các mô hình quản trị mới.

Nếu được nghiên cứu bài bản, Thiết chế Văn hóa - Kinh tế Hậu sự có thể trở thành một lĩnh vực tiêu biểu cho cách tiếp cận này. Đó là sự kết hợp giữa văn hóa và công nghệ; giữa truyền thống và đổi mới sáng tạo; giữa quy hoạch, môi trường, dữ liệu và phát triển con người; giữa giá trị nhân văn và hiệu quả quản trị.

Điều tôi kiến nghị không phải là phát triển thêm một ngành dịch vụ, cũng không phải là đầu tư thêm các nghĩa trang hay cơ sở hỏa táng. Điều cần hướng tới là xây dựng một **thiết chế quốc gia mới**, trong đó toàn bộ hệ sinh thái hậu sự được tổ chức theo tư duy hiện đại, liên ngành và dài hạn.

Thiết chế này cần hướng tới các mục tiêu: sử dụng hiệu quả tài nguyên đất; phát triển các công viên tưởng niệm sinh thái; chuẩn hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ; thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; xây dựng nền tảng dữ liệu phục vụ quản trị theo đúng quy định của pháp luật; bảo tồn các giá trị văn hóa như đạo hiếu, truyền thống thờ cúng tổ tiên và ký ức gia đình; đồng thời tạo điều kiện hình thành các mô hình kinh tế mới dựa trên đổi mới sáng tạo, thiết kế, công nghệ và chất lượng quản trị.

Xa hơn, chiến lược này hướng tới việc xây dựng một **thiết chế văn hóa của quốc gia**, nơi công nghệ không thay thế con người mà phục vụ con người; nơi dữ liệu không chỉ để quản lý mà còn hỗ trợ hoạch định chính sách; nơi phát triển kinh tế gắn với gìn giữ bản sắc; và nơi mỗi khoản đầu tư đồng thời tạo ra giá trị văn hóa, giá trị môi trường, giá trị xã hội và giá trị phát triển.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc kinh tế và xã hội toàn cầu, lợi thế cạnh tranh của các quốc gia sẽ ngày càng phụ thuộc vào chất lượng thể chế, chiều sâu văn hóa, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng chuyển hóa các giá trị truyền thống thành nguồn lực phát triển. Việt Nam có một lợi thế đặc biệt với truyền thống đạo hiếu, tinh thần "uống nước nhớ nguồn" và văn hóa thờ cúng tổ tiên. Nếu được tổ chức bằng tư duy hiện đại và được hỗ trợ bởi khoa học - công nghệ, đây có thể trở thành một mô hình phát triển mang bản sắc Việt Nam, đóng góp vào phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Từ những lý do trên, tôi kính đề nghị Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương xem xét:

* Nghiên cứu đưa nội dung phát triển Thiết chế Văn hóa - Kinh tế Hậu sự vào chương trình nghiên cứu chiến lược dài hạn của đất nước.
* Tổ chức nghiên cứu liên ngành nhằm đánh giá đầy đủ các khía cạnh về văn hóa, kinh tế, quy hoạch, môi trường, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và thể chế có liên quan.
* Đề xuất chủ trương xây dựng **Chiến lược quốc gia phát triển Thiết chế Văn hóa - Kinh tế Hậu sự Việt Nam đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2060**, gắn với các mục tiêu phát triển con người, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
* Nghiên cứu cơ chế thí điểm một số mô hình mới về công viên tưởng niệm sinh thái, hạ tầng số, nền tảng dữ liệu, quản trị liên ngành và hợp tác công - tư để từng bước hoàn thiện cơ sở thực tiễn trước khi triển khai ở quy mô quốc gia.

Tôi tin rằng, nếu được nghiên cứu từ sớm với tầm nhìn dài hạn, chiến lược này sẽ không chỉ giải quyết các yêu cầu trước mắt của một lĩnh vực, mà còn góp phần hình thành một thiết chế mới của quốc gia, nơi văn hóa trở thành nguồn lực phát triển, khoa học - công nghệ trở thành động lực đổi mới, dữ liệu trở thành hạ tầng quản trị và con người thực sự là trung tâm của mọi chính sách.

Xin trân trọng cảm ơn Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương đã dành thời gian xem xét kiến nghị này. Tôi rất mong những nội dung nêu trên có thể góp thêm một góc nhìn phục vụ công tác nghiên cứu, tham mưu các chủ trương, định hướng chiến lược vì sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Trân trọng kính chào.
KTS TRƯƠNG NAM THUẬN